جستجو

تماس با ما

جهت تماس با نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور دانشجویان ایرانی خارج از کشور از شماره تلفن های زیر استفاده نمایید :

 

021-66977001
021-66977002
021-66467700

درباره نهاد




براساس دستور رهبر معظم انقلاب اسلامي حضرت آيت ا... خامنه‌اي مدظله‌العالي در تاريخ 1385/4/7 براي تحقق اهداف مقدس جمهوري اسلامي در حوزه دانشجويان و استادان ايراني خارج از كشور، نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در اموردانشجويان ايراني خارج از كشور تشكيل شد.

هر چند قبل از اين رهبر معظم انقلاب اسلامي دو نفر از صاحبنظران را به عنوان نماينده خود در امور دانشجويان ايراني اروپا و آمريكا و امور دانشجويان ايراني آسيا و اقيانوسيه منصوب و سالهاي متمادي با دانشجويان از نزديك ارتباط داشته‌اند اما به دليل ضرورت سياستگذاري واحد، و پيگيري نظامند مسائل دانشجويان و بالا بودن حجم امور اجرايي اين مجموعه تشكيل شد كه برخي از اهداف آن به شرح ذيل مي‌باشد:

1-    توسعه و تعميق آگاهي‌ها و علائق اسلامي دانشجويان و تبيين ارزش‌هاي اسلامي.

2-    ايجاد و گسترش فضاي معنوي و اسلامي در بين دانشجويان و رشد فضائل اخلاقي.

3-    افزايش دانش و بينش سياسي در ميان دانشجويان.

4-    حمايت و هدايت فكري تشكلهاي اسلامي دانشجويي.

5-    پاسخ به شبهات و تقويت باورهاي ديني دانشجويان.

6-    فراهم نمودن زمينه‌هاي ارتباط علمي روحانيون با دانشجويان.

7-    افزايش تعلقات ملي و انقلابي دانشجويان.


اركان نهاد

عاليترين ركن نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در امور دانشجويان ايراني خارج از كشور شوراي سياستگذاري نهاد است كه مهمترين وظيفه آن تصويب سياستها و خط مشي‌هاي ستاد و نظارت بر حسن اجراي مصوبات شورا مي‌باشد و اعضاي آن عبارتند از:

1-    معاون ارتباطات بين‌الملل دفتر مقام معظم رهبري (رئيس شورا)

2-    نمايندگان ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني خارج از كشور

3-    رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

4-    رئيس نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاههاي كشور

5-    رئيس بنياد ملي نخبگان

6-   رئيس سازمان ملي جوانان

7-    دو نفر از شخصيت‌هاي برجسته و آشنا به مسائل دانشجويان خارج از كشور.

دومين و محوري‌ترين ركن نهاد، نمايندگان ولي فقيه هستند كه در حال حاضر حجت‌الاسلام والمسلمين دكتر اژه‌اي نماينده محترم ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني اروپا و حجت‌الاسلام والمسلمين آقاي نظام‌زاده، نماينده محترم ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني آسيا و اقيانوسيه حضور دارند.

سومين ركن نهاد كه به عبارتي ركن تشكيلاتي، اجرايي نهاد مي باشد، دبيرخانه نمايندگي مقام معظم رهبري است، كه با هدايت نمايندگان مقام معظم رهبري وظيفه اجرايي كردن مصوبات شوراي سياستگزاري نهاد را بعهده دارد و توسط رئيس شورا منصوب مي‌شود. نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري داراي دو معاونت فرهنگي اجتماعي و پژوهشي اطلاع رساني است.


وظايف معاونت فرهنگي اجتماعي

1-    كمك به برگزاري همايش‌هاي فرهنگي و علمي

2-    اعزام سخنران براي جلسات و مناسبات

3-    اعزام مبلغ براي مناسبت‌هاي اسلامي و ملي.

4-    حمايت مادي و معنوي از فعاليت‌هاي تشكل‌ها و انجمن‌هاي علمي دانشجويي.

5-    شناسايي دانشجويان متدين و فعال فرهنگي و كمك به تحصيل آنان در خارج از كشور.

6-    تداوم ارتباط و حمايت از دانشجويان فارغ‌التحصيل جهت استفاده بهينه از تخصص آنان در كشور.

7-   ايجاد زمينه مشاركت دانشجويان در برنامه‌هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي سراسري دانشجويان از قبيل جشن‌هاي ازدواج دانشجويي، عمره دانشجويي، مسابقات قرآن و نهج‌البلاغه و ...

8-    زمينه سازي ارتباط دانشجويان جهان اسلام.

9-     برگزاري اردوهاي فرهنگي، سياسي و علمي براي دانشجويان و خانواده آنان.

10-   زمينه‌ سازي براي دانشجويان داراي انگيزه ديني براي انجام فعاليت‌هاي اسلامي

11-   ايجاد بسترهاي مناسب براي افزايش تعلقات ملي و انقلابي و روحيه خدمت به كشور.



وظايف معاونت پژوهشي و اطلاع رساني

1-    راه اندازي پايگاه اطلاع رساني ويژه دانشجويان ايراني خارج از كشور.

2-    راه اندازي نشريه ويژه دانشجويان خارج از كشور

3-    برگزاري همايش‌هاي تخصصي متناسب با نيازها با مشاركت دانشجويان.

4-    پاسخ به سوالات دانشجويان و ارايه مشاوره در زمينه‌هاي فرهنگي-سياسي- اعتقادي با استفاده از ابزارهاي مناسب از قبيل درج پاسخ در پايگاه اطلاع رساني با سيستم پاسخگويي آف/آن لاين، انتشار كتابچه‌هاي ويژه پرسش و پاسخ و ...

5-    انجام مطالعات استراتژيك، بنيادي، نياز سنجي و نگرش سنجي جامعه دانشجويي خارج از كشور

6-    انجام پژوهش‌هاي لازم و تامين محتوا براي فعاليت‌هاي تبليغي دانشجويان در خارج از كشور.

7-    شناسايي و تقدير و جذب دانشجويان نخبه خارج از كشور.

8-    بررسي اوضاع فرهنگي- اعتقادي و سياسي دانشجويان خارج از كشور.

9-    اطلاع رساني پيرامون پيشرفت‌هاي علمي كشور به دانشجويان خارج از كشور.

مفهوم‌شناسی تمدن نوین اسلامی00 نظر

مفهوم‌شناسی تمدن نوین اسلامی
گزیده‎‌‌ای از تحلیل تمدن اسلام دکتر خرمشاد در سیزدهمین همایش سالانه اساتید ودانشجویان ایرانی خارج از کشور

 

دکتر محمدباقر خرمشاد

تمدن نوین اسلامی چیست؟ چرا از آن صحبت می‌کنیم و چگونه می‌شود به آن رسید؟ برای پاسخ به این سوال باید ابتدا از چیستی تمدن و تمدن اسلامی سخن بگوییم تا بتوانیم چیستی تمدن نوین اسلامی را مشخص کنیم.

در دایره‌المعارف دهخدا ذیل واژه تمدن چنین آمده است: «تعلق به اخلاق اهل شهر و انتقال از خشونت و هجمه و جهل به حالت ظرافت و انس و معرفت. تمدن‌داشتن: شهرنشین بودن و در مرحله کامل تربیت اجتماعی قرار داشتن، خلاف بربریت». فرهنگ عمید هم در مدخل تمدن چنین آورده است: «همکاری مردم با یکدیگر در امور زندگانی و فراهم‌ساختن اسباب آسایش خود و دیگران».

آلن ری تمدن را «گذر از یک زندگی عادی، معمولی و بسیط به شرایط اجتماعی رشد و توسعه‌یافته در زمینه‌های مختلف اخلاقی، ذهنی، هنری، فنی و...» می‌داند و پل رابرت آن را «مجموعه پدیده‌های اجتماعی، نظیر پدیده‌های دینی، اخلاقی، علمی، فنی، زیبایی‌شناسی، هنری و... در یک جامعه بزرگ رشدیافته و مترقی» قلمداد می‌کند.

در باب معنای اصطلاحی تمدن نیز در دانشنامه دانش‌گستر چنین آمده است: «جامعه انسانی که به سطح بالایی از توسعه و تقسیم کار ساختارمند اجتماعی رسیده باشد». همچنین در انسان‌شناسی، تمدن به مثابه مرحله‌ اجتماعی‌سیاسی پیشرفته تطور فرهنگی تعریف می‌شود که در آن با حکومتی متمرکز (در شهری که مرکز تشریفات است یا در منطقه‌ای گسترده‌تر که نام دولت به خود می‌گیرد) روبرو هستیم.

حسین نصیر تمدن را این‌گونه تعریف می‌کند: دور هم جمع شدن تمام جوانب حیات مردمی اعم از شهرسازی، معماری، نحوه غذا خوردن و پوشاک (سبک زندگی)، موقعیت اقتصادی، روابط بین انسان و واقعیت مطلق یعنی دین و فلسفه و ادبیات و هنر و... که از دین منشعب می‌شود.

تمدن پدیده‌ای چند ضلعی در زندگی اجتماعی انسان است که اضلاع مختلف آن را دین، علم، اخلاق، فلسفه، حقوق، ادبیات، معرفت‌شناسی، زیبایی‌شناسی، معماری، هنر، فن، اقتصاد و سیاست تشکیل می‌دهند. تمدن برآیند همه اینها در زندگی تحول‌یافته و متکامل انسان است، در همه اینها تجلی می‌یابد و همه اینها با هم، سازنده بنای عظیم و حجیم تمدن هستند.

به بیان دیگر می‌توان گفت تمدن مولفه‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری دارد؛ مولفه‌های نرم‌افزاری شامل علم، دین، هنر، فلسفه، حقوق، ادبیات، معرفت‌شناسی و زیبایی‌شناسی هستند و مولفه‌های سخت‌افزاری شامل جمعیت انسانی، شهر، سیاست، اقتصاد، فناوری و معماری‌اند. دسته اول عناصر ذهنی و معنوی تمدن‌اند و دسته دوم عناصر عینی و بیرونی تمدن.

متفکران زیادی در طول تاریخ در باب مولفه‌های تمدن سخن گفته‌اند. ابن خلدون مولفه‌های تمدن را چنین برمی‌شمارد: «جمعیت، ثروت، کار، صنعت، دانش، هنر، جغرافیا، شهرنشینی، دین و عصبیت». هنری لوکلس، اقتصاد، سازمان سیاسی، سنن اخلاقی و دینی، معرفت و هنر را مولفه‌های تمدن می‌داند. ویل دورانت ارکان تمدن را چهار چیز قلمداد می‌کند: «پیش‌بینی و احتیاط در امور اقتصادی، سازمان سیاسی، سنن اخلاقی و کوشش در راه معرفت و گسترش هنر». ولماهوس نیز از مقررات و قانون، دولت، خط، هنر، زبان، دین و دانش به‌عنوان مولفه‌های تمدن یاد کرده است.

مرور تعاریف رایج و برشمردن مولفه‌های تمدن از منظر و دید متفکران مختلف، تصویری از تمدن را در ذهن ما ایجاد و آن را برای ما روشن می‌کند. حال باید پرسید مراد از تمدن اسلامی چیست؟ وجه ممیزه این تمدن چیست که ما آن را تمدن اسلامی نام نهاده‌ایم؟

تعریف تمدن بر این مبنا صورت گرفته که ما ابتدا مظاهر و مصادیق آن را دیده‌ایم و سپس تعریفی برای دربرگرفتن تمام آنها ارائه کرده‌ایم. در مورد تمدن اسلامی هم همین‌طور است؛ یعنی همان‌طور که ما ابتدا تمدن را تعریف نکرده‌ایم تا سپس شاهد تشکیل تمدن باشیم، تمدن اسلامی نیز اشاره به یک واقعیت خارجی و تاریخی دارد که در زمان مشخص شکل گرفته است. تمدن اسلامی مجموعه افکار، عقاید، علوم، هنرها، صنایع، روابط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، فرهنگی و حتی نظامی‌امنیتی است که با الهام از آموزه‌های دین اسلام در طول چند قرن به دست مسلمانان پدید آمده است.

شگفتی‌ساز بودن این تمدن در این است که ریشه در سرزمینی دارد که از کمترین مظاهر تمدنی برخوردار بود، یعنی جزیره‌العرب. آن هم در دوره‌ای که جهان در تاریکی به سر می‌برد و تمدن‌های بزرگ نیز رو به افول بودند. با وجود تمدن‌های بزرگی مانند ایران باستان، روم و یونان، تمدن اسلامی چهره جدیدی از تمدن با ویژگی‌های منحصربه‌فرد به نمایش گذاشت. این تمدن دو جنبه اصلی و اساسی دارد؛

۱.‌ بخشی که از طریق خود اسلام پدید آمد و به ابتکار مسلمانان گسترش یافت. این بخش تمدن بر پایه قرآن و سنت شکل گرفته است.

۲.‌ بخشی که به‌مثابه میراث برجای‌مانده از تمدن‌های پیشین در قلمرو اسلام قرار گرفت و به دست مسلمانان توسعه و تکامل پیدا کرد و رنگ اسلامی به خود گرفت. اسلام میراث تمدنی فتوحات را به خدمت گرفت و معنای جدیدی به آنها داد.

تمدن اسلامی عمدتا به دو دوره اصلی تاریخی اشاره دارد. دوره اول از ۷۵۰ میلادی تا ۱۲۵۸ یعنی از آغاز دعوت اسلامی و پیدایش اسلام تا سقوط بغداد به دست هلاکوخان مغول و از سال ۷۵۵ میلادی تا ۱۴۹۲ را دربرمی‌گیرد. دوره دوم از اسلام‌آوردن مغولان تا ایجاد حکومت‌هایی مانند صفوی و عثمانی یعنی اواسط قرن ۱۸ میلادی را شامل می‌شود. تمدن اسلامی بعد از دوره دوم یعنی از میانه‌های قرن ۱۸ دچار افول شد.

مولفه‌های تمدن اسلامی را در پنج قرن اول که دوره شکوفایی تمدن اسلامی است چنین برشمرده‌اند: فضای امن، نظم و انضباط اخلاقی، اصالت داشتن اندیشه و تفکر، بالا بردن سطح زندگی و رفاه، سعه صدر و اجتناب نسبی از تعصب، غلبه روحیه همبستگی، توسعه و ترقی علم و ادب، اوج‌گیری توأمان کار و ایمان، رعایت حال ضعفا و مستمندان.

اما از میان ویژگی‌های تمدن اسلامی باید سه شاخص را که تاثیر عمیق و اساسی در شکل‌گیری و تداوم این تمدن داشته‌اند، به‌طور ویژه در نظر گرفت:

الف. تمدن اسلامی هیچ‌گاه خود را منحصر در یک قوم و نژاد نکرد؛ لذا در حوزه وسیع دنیای اسلامی همه اقوام مختلف اعم از عرب، ایرانی، ترک، هندی، چینی، مغولی، آفریقایی و حتی اقوام ذمی حاضر و فعال بوده‌اند.

ب. اهتمام والا و بالا به علم؛ احادیث و روایات زیادی در میان مردم و جامعه رایج بود که مردم را به علم‌آموزی تشویق می‌کرد و این کار را ارزشمند و لازم می‌دانست. «طلب العلم فریضه لکل مسلم»، یک ساعت تفکر ارزشمندتر از هفتاد سال عبادت است، اطلبوالعلم ولو بالصین و...

جورج سارتن می‌گوید رهاورد این میزان اهتمام به علم این بود که مسلمانان شش قرن رهبری علمی در جهان را بر عهده داشتند. از نیمه دوم قرن دوم هجری تا قرن پنجم یعنی ۳۵۰ سال یگانه رهبر علم بودند. در طول ۲۵۰ سال پس از آن هم همراه با مسیحیان طلایه‌داران علم جهان به شمار می‌رفتند. او از عصر جابربن‌حیان، عصر رازی، عصر مسعودی، عصر ابوالوفاء، عصر ابوریحان، عصر خیام و... نام می‌برد.

در طول دوره تمدن اسلامی ساختارها و سازمان‌های متعددی متولی گسترش و رونق علم در جهان اسلام بوده‌اند که از آن جمله می‌توان به بیت‌الحکمه‌ها در بغداد، دارالعلم‌ها در مصر، نظامیه‌ها در زمان مغول و سلجوقیان و... اشاره کرد.

تمدن اسلامی برای علم و دانش برگرفته از تمدن‌های گذشته، آورده‌ها و افزوده‌های فراوانی داشت. در یک دسته‌بندی کلی می‌توان گفت تمدن اسلامی افزوده‌ها و خدماتی از این دست را در گسترش دانش بشری به‌طور موثر به کار بست:

-‌ رده‌بندی علوم؛

- هندسه تحلیلی؛

- مقدمات هندسه فضایی؛

- معادلات سرعت؛

- علم مثلثات؛

- بسط ریاضیات؛

- وضع و کاربرد علامت صفر؛

- رشد اخترشناسی و رصدخانه؛

- رونق پزشکی؛

- ایجاد بیمارستان؛

یکی از دیگر ویژگی‌های مهم تمدن اسلامی سعه صدر و اجتناب نسبی از تعصب بود. مراد از سعه صدر همان بردباری و تسامح و مدارا درون خود امت اسلام است. تمدن‌شناسان از این ویژگی به‌عنوان اصل مادر بنیان‌گذاری تمدن اسلامی یاد می‌کنند. برای فهم اهمیت این ویژگی باید پرسید آیا تفاوت‌هایی که امروز باعث شکل‌گیری جبهه‌ای خونین درون جهان اسلام شده است در طول پانصد سال شکوفایی تمدن اسلامی وجود نداشت؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، که همین‌گونه هم هست، سوال تازه این است که آنها چطور با وجود این اختلاف‌ها و تفاوت‌ها توانستند چنان تمدن شکوهمندی را بنیان بگذارند؟ واقعیت این است که مسلمانان با تسامح و بردباری تفاوت‌ها را به رسمیت شناختند و آن را مدیریت کردند و با مدارا میان مذاهب مختلف اسلامی تفاوت ایجاد کردند.

وقتی از تعبیر تمدن نوین اسلامی سخن به میان می‌آید مراد از آن احیا، بازسازی و بازپروری تمدن اسلامی در روزگار و جهان امروز است. اما این‌کار چگونه رخ خواهد داد؟ هانتینگتون می‌گوید: در جهان جدید (جهان پس از جنگ سرد) سیاست‌های محلی، سیاست‌های بومی است و سیاست‌های جهانی سیاست تمدن‌هاست. تمدن‌ها امروز جایگزین ابرقدرت‌ها شده‌اند. در شرایط جدید مهم‌ترین طبقه‌بندی کشورها دیگر بلوک‌های جنگ سرد نیست، بلکه هفت هشت بلوک تمدنی جدید است. به اعتقاد او تمدن‌های دوره معاصر عبارتند از: تمدن چینی، تمدن ژاپنی، تمدن هندی، تمدن اسلامی، تمدن ارتدوکسی، تمدن آمریکای لاتین، تمدن آفریقایی و تمدن غربی. در این جهان چند تمدنی، جوامع اسلامی و کنفوسیوسی تلاش می‌کنند قدرت نظامی و اقتصادی خود را گسترش دهند و در برابر تمدن غرب مقاومت کنند.

امروز شاهدیم که بازگشت به اسلام و اسلام گرایی موضوع اصلی جوامع اسلامی است. جنبش‌های اسلامی در تجدید حیات مذهبی مخالفتی با شهرنشینی، مدرنیسم، سرمایه‌داری، علم و تکنولوژی ندارند. امروزه بحث جوامع اسلامی این است که نه سوسیالیسم و نه ناسیونالیسم، پیشرفتی در جهان اسلام پدید نیاورده است. یک اسلام پاک و منزه می‌تواند نقشی مؤثر در جهان ایفا کند. مذهب با توسعه و پیشرفت در تضاد نیست. در حالی که آسیایی‌ها یعنی چینی‌ها، کره‌ای‌ها و ژاپنی‌ها بر توسعه اقتصادی تاکید می‌کنند، مسلمانان به‌طرزی چشمگیر به سوی هویت اسلامی می‌روند و تاکید دارند که اسلام راه حل است. احیای اسلامی تلاشی برای یافتن راه حل نه در تمدن ایدئولوژی غربی که در اسلام مدرن است که فرهنگ غربی را رد می‌کند و تعهد به اسلام را راهنمای زندگی در جهان مدرن می‌داند. اسلام فقط یک مذهب نیست، بلکه یک راه زندگی است.

سید حسین نصر در معرفت جاودان می‌گوید: در مقابل انحصارطلبی، تمامیت‌خواهی و سلطه تمدن غرب اولین تمدنی که دوباره خواست خودش را به‌عنوان تمدن نشان بدهد تمدن اسلامی بود. بعد از جنگ جهانی دوم به‌تدریج این افکار شروع شد. تحولات پنجاه سال اخیر نشان داده است تمدن اسلامی در احیای فکر، هنر و اندیشه اسلامی و احیای ساخت‌های اجتماعی و سیاسی قدم‌هایی برداشته اما کاملا موفق نبوده است. اما همین امر و اینکه ممالک اسلامی نوعی آگاهی از تمدن اسلامی دارند، باعث به‌وجود آمدن لبه‌های خونین شده است.

در بررسی نسبت انقلاب اسلامی ایران و تمدن نوین اسلامی باید گفت انقلاب اسلامی نقطه عزیمت تمدن‌خواهی اسلامی و تمدن‌جویی اسلامی، احیای تمدن اسلامی و ساخت تمدن نوین اسلامی است. به همین دلیل است که انقلاب اسلامی تلاش می‌کند با درس‌گرفتن از تجارب گذشته و پیروزی‌ها و شکست‌ها با برنامه در این راه حرکت کند.

 

 

 

مطالب مرتبط

پربازدیدترین

فاتح خرمشهر

فاتح خرمشهر

بزم آسمان

بزم آسمان

فاطمه(س)،  فاطمه(س)  است

فاطمه(س)، فاطمه(س) است

نظرات ( 0 )

نظر شما